افسانه«أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم»

اصحابی کالنجوم (رجالی)
بررسی سندی :
در بررسی متون معتبر نزد اهل سنت عدم اعتبار این روایت به وضوح قابل اثبات است .
اسامی بعضی از افرادی که این روایت را تضعیف و ابطال نموده اند به شرح زیر است :
1 . در موسوعه دارقطنی آمده است :وفیه (أصحابی کالنجوم ، بأیهم اقتدیتم اهتدیتم) ، أخرجه الدارقطنی فی (غرائب مالک) ، والخطیب ، فی الرواة عن مالک ،... قال الدارقطنی لا یثبت عن مالک ، ورواته مجهولون .حدیث «اصحابی کالنجوم...» را دار قطنی در زمره غرائب مالک و خطیب در زمره راویان از مالک ذکر نموده ...وسپس گفته :این روایت از مالک ثابت نمی باشد و تمام راویان آن مجهولند .(موسوعة أقوال الدارقطنی ، ج10 ، ص82 جمع وترتیب : السید أبو المعاطی النوری المتوفى سنة 1401 ـ 1981 الدکتور محمد مهدی المسلمی ، أشرف منصور عبد الرحمان ، أحمد عبد الرزاق عید أیمن إبراهیم الزاملی ، ومحمود خلیل ، مصدر الکتاب : ملتقى أهل الحدیث)
2 . فتنی در تذکره می گوید :
ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم " من نسخة نبیط الکذاب .حدیث «اصحابی کالنجوم...»از روایات نبیط کذّاب است(تذکرة الموضوعات ، الفتنی ، ص 98.)
3 . ابن قیم جوزیه می نویسد :
وَأَمَّا مَا یُرْوَى عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ { أَصْحَابِی کَالنُّجُومِ بِأَیِّهِمْ اقْتَدَیْتُمْ اهْتَدَیْتُمْ } فَهَذَا الْکَلَامُ لَا یَصِحُّ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ .حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که از رسول خدا صلی الله علیه وآله صادر نشده است .(إعلام الموقعین عن رب العالمین ، ج2 ص 361 المؤلف : محمد بن أبی بکر أیوب الزرعی أبو عبد الله ابن القیم الجوزیه مصدر الکتاب : موقع الإسلام)
4 . شوکانی می نویسد :
روی عنه صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ أنه قال: "أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم" فهذا لم یثبت قط، والکلام فیه معروف عند أهل هذا الشأن، بحیث لا یصح العمل بمثله فی أدنى حکم من أحکام الشرع .
حدیث «اصحابی کالنجوم...» قطعا ثابت نیست بلکه آن سخن معروفی گردیده که عمل به آن در ساده ترین احکام شرع صحیح نمی باشد .(إرشاد الفحول إلی تحقیق الحق من علم الأصول ، ج2 ، ص 188، المؤلف : محمد بن علی بن محمد الشوکانی (المتوفى : 1250هـ) المحقق : الشیخ أحمد عزو عنایة ، دمشق ، الناشر : دار الکتاب العربی ، الطبعة الأولى 1419هـ ، 1999م مصدر الکتاب : موقع المکتبة الرقمیة)
5 . زیعلی در کتاب تخریج الأحادیث والآثار الواقعة فی تفسیر الکشاف می نویسد :
هَذَا حَدِیث مَشْهُور وَأَسَانِیده کلهَا ضَعِیفَة لم یثبت مِنْهَا شَیْء .این حدیث مشهور است وتمامی سند های آن ضعیف است که هیچ یک از آن ها ثابت نشده است .(تخریج الاحادیث ج2ص230 محقق:عبد الله بن عبد الرحمن السعد ، ناشر:دارابن خزیمة – الریاض ، الطبعة : الأولى ، 1414هـ)
6 . ابن قدامه مقدسی می گوید :
قول النبی (صلى الله علیه وسلم): "أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم"لا یصح هذا الحدیث .حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث صحیحی نمی باشد .(المنتخب من علل الخلال لعلل للخلال ج1 ص12للإمام العلامةموفّق الدین عبدالله بن أحمد بن محمّدالشهیر بـ:ابن قدامة المقدسی ملتقى أهل الحدیث)
7 . ابن حزم در باره این روایت دارد :
ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم .، وأما الحدیث المذکور فباطل مکذوب .حدیث «اصحابی کالنجوم...»باطل و دروغ است .(الاحکام ، ابن حزم، ج 5 ، ص 642 ، 643)
و در جای دیگر آورده است :وأما قولهم: " أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم " ، فحدیث موضوع .حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیثی جعلی است .(رسائل ابن حزم الأندلسی – ج3 ص 96 المؤلف : ابن حزم المحقق : إحسان عباس الناشر : المؤسسة العربیة للدراسات والنشر مصدر الکتاب : موقع الوراق)
8 . ابن حجر می گوید :ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم أخرجه الدارقطنی فی غرائب مالک و قال لا یثبت عن مالک. ورواته مجهولون .حدیث «اصحابی کالنجوم...» را دار قطنی در زمره غرائب مالک آورده و گفته این روایت از مالک ثابت نیست و راویان آن مجهولند .(لسان المیزان ، ابن حجر ، ج 2 ، ص 137 ، 138، مصدر الکتاب : موقع الوراق)
9 . ابو العز حنفی می نویسد :
ما یروى عن النبی صلى الله علیه وسلم أنه قال : " أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم فهو حدیث ضعیف، قال البزار: هذا حدیث لا یصح عن رسول الله صلى الله علیه وسلم، ولیس هو فی کتب الحدیث المعتمدة"( باطل ) حدیث «اصحابی کالنجوم...» حدیثی ضعیف می باشد که بزاز گفته است این حدیث از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم صادر نگردیده و در هیچ یک از کتاب های حدیثی قابل اعتماد نیامده است .(شرح الطحاویة فی العقیدة السلفیة ، المؤلف : صدر الدین علی بن علی بن محمد بن أبی العز الحنفی تحقیق أحمد محمد شاکر ، الطبعة : الأولى ، الناشر : وزارة الشئون الإسلامیة والأوقاف والدعوة والإرشاد ، المملکة العربیة السعودیة ، تاریخ النشر : 1418هـ)
10 . سخاوی این روایت را تضعیف نموده است و می گوید :
إن أصحابی بمنزلة النجوم فی السماء، فأیما أخذتم به اهتدیتم... ضعیف جداً،حدیث «اصحابی کالنجوم...» خیلی ضعیف است .(المقاصد الحسنه – سخاوی ، ج1 ص14)
11. عجلونی در باره حدیث فوق می گوید :
إن أصحابی بمنزلة النجوم فی السماء فأیما أخذتم به اهتدیتم ، ومن هذا الوجه أخرجه الطبرانی والدیلمی بلفظه وفیه ضعیف .روایت «ان اصحابی ...» را طبرانی و دیلمی به این شکل آورده اند و حال آن که این حدیث ضعیف است .(کشف الخفاء ، العجلونی ، ج 1 ، ص 64 ، 65)
12 . مبارکفوری در تحفه می گوید :
ان اصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم... ضعیف جدا .حدیث «اصحابی کالنجوم...» جدا ضعیف است .(تحفة الأحوذی ، المبارکفوری ، ج 10 ، ص 155 ، 156)
13 . ابن عبد البر در جامع البیان می گوید :
ان أصحابی کالنجوم فبأیهم اقتدیتم اهتدیتم وهذا مذهب ضعیف عند جماعة من أهل العلم وقد رفضه أکثر الفقهاء وأهل النظر ونحن نبین الحجة علیه .حدیث «اصحابی کالنجوم...» این اعتقاد ضعیفی نزد گروهی از اهل علم است که اکثر فقها واهل نظر آن را رد کرده اند که ما دلیل بر رد آن را اقامه می کنیم(جامع بیان العلم وفضله ، ابن عبد البر ، ج 2 ، ص 78)
و در جای دیگر می گوید :
وهذا الکلام لا یصح عن النبی صلى الله علیه وسلم ... والکلام أیضا منکر عن النبی صلى الله علیه وسلم ... وهذا إسناد لا یصح ... ولم یأمر أصحابه أن یقتدی بعضهم ببعض ... هذا اسناد لا تقوم به حجة لأن الحرث بن غصین مجهول .این کلامی است که از رسول اکرم صلی الله علیه وآله صادر نگردیده و صدور آن از رسول خدا انکار شده است و اسناد آن نیز صحیح نمی باشد و هرگز رسول خدا اصحابش را امر نکرده که بعضی از آنها به بعضی دیگر اقتداء کنند و این نسبتی است به رسول خدا که هیچ دلیلی بر آن قائم نمی باشد چون حرث بن غصین مجهول است .(جامع بیان العلم وفضله ، ابن عبد البر ، ج 2 ، ص 90 ، 91)
14. ابو حیان می نویسد :
عن النبی صلى الله علیه وسلم: إنما مثل أصحابی کمثل النجوم أو کالنجوم ، بأیها اقتدوا اهتدوا . وهذا کلام لم یصح عن النبی صلى الله علیه وسلم ، رواه عبد الرحیم ...عن ابن عمر عن النبی صلى الله علیه وسلم . وإنما أتى ضعف هذا الحدیث من قبل عبد الرحیم ، لأن أهل العلم سکتوا عن الروایة لحدیثه . والکلام أیضاً منکر عن النبی صلى الله علیه وسلم ولم یثبت .حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که از رسول خدا صلی الله علیه وآله صادر نشده و ضعف آن به خاطر روایت عبدالرحیم است چون اهل علم از روایت حدیثش ساکتند و نیز صدور چنین کلامی از رسول اکرم انکار شده و اثبات نگردیده است .(تفسیر البحر المحیط، أبو حیان محمد بن یوسف بن علی بن یوسف بن حیّان – ذیل آیه 84 تا 89 سوره نحل)
15. شنقیطی در تفسیر خود اضواء البیان می گوید :
وأما ما یروى عن النبی صلى الله علیه وسلم: «أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم» فهذا الکلام لا یصح عن النبی صلى الله علیه وسلم.وضعف الحدیث المذکور معروف عن أهل العلم.حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که از رسول خدا صلی الله علیه وآله صادر نشده و ضعف این حدیث نزد اهل علم شناخته شده است .(تفسیر اضواء البیان ، شنقیطی ج14 ص25)
16 . عبد العزیز راجحی می نویسد :
حدیث (أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم) .هذا ما یذکره أهل الأصول یستدلون به، والحدیث باطل لیس بصحیح سندا ومتنا أما من جهة السند فلیس فی شیء من دواوین السنة فهو حدیث ضعیف، قال البزار: هذا حدیث لا یصح عن رسول الله صلى الله علیه وسلم ولیس هو فی کتب الحدیث المعتمدة فلا یحتج به أصلا، وأما معناه فمعناه فاسد .حدیث «اصحابی کالنجوم...»کلامی است که اصولیون آن را ذکر و به آن استدلال نموده اند در حالی که حدیثی باطل و از حیث سند و متن غیر صحیح و در هیچ یک ازکتاب های معتبرنیامده وآن حدیثی است ضعیف و بزاز گفته است : این حدیث از رسول اکرم صلی الله علیه وآله صادر نگردیده ودر هیچ یک از کتاب های حدیثی مورد اعتماد نیامده است .از اینرو اصلا قابل احتجاج نبوده و از حیث معنا هم فاسد می باشد .(شرح العقیدة الطحاویة الشیخ عبدالعزیز الراجحی ج1 ص364،)
17 . ابن الملقن متوفای 804 ، می نویسد:
رُوِیَ أنَّه ، صَلَّى الله عَلَیْهِ وَسلم ، قَالَ : «أَصْحَابِی کَالنُّجُومِ بِأَیِّهِمْ اقْتَدَیْتُمْ [ اهْتَدَیْتُمْ ] » .هَذَا الحَدِیث غَرِیب لم یروه أحد من أَصْحَاب الْکتب الْمُعْتَمدَة .حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث غریبی است که هیچ یک از صاحبان کتاب های مورد اعتماد آن را روایت ننموده اند .(البدر المنیر فی تخریج الأحادیث والأثار الواقعة فی الشرح الکبیر،ج9 ص584 ، المؤلف : ابن الملقن سراج الدین أبو حفص عمر بن علی بن أحمد الشافعی المصری (المتوفى : 804هـ) المحقق : مصطفى أبو الغیط و عبدالله بن سلیمان ویاسر بن کمال ، الناشر : دار الهجرة للنشر والتوزیع ، الریاض،السعودیة ، الطبعة : الاولى ، 1425هـ،2004م)
18 . البانی از علمای معاصر وهابی می گوید :
( أصحابی کالنجوم فبأیهم اقتدیتم اهتدیتم ) لا یصح : واه جدا وموضوع .حدیث «اصحابی کالنجوم...»صحیح نبوده و حدیثی پوچ و جعلی است .(صفة صلاة النبی صلى الله علیه وسلم ج1 ص49 ، المؤلف : محمد ناصر الدین الألبانی ، الناشر : مکتبة المعارف للنشر والتوزیع ، الریاض)
19 . ابن تیمیه متوفای 728، گفته است :
[ 55 ](أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم) ضعیف باطل .حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیثی ضعیف و باطل است .(صفة الفتوى ، أحمد الحرانی الحنبلی ج1 ص55 الکتاب : صفة الفتوى والمفتی والمستفتی ، المؤلف : الإمام أحمد بن حمدان الحرانی الحنبلی ، الناشر : المکتب الإسلامی – بیروت الطبعة : الرابعة – 1404 تحقیق: محمد ناصر الدین الألبانی)
20 . در کتاب ابتهاج آمده است :
قوله أصحابی کالنجوم بایهم اقتدیتم اهتدیتم وهو حدیث ضعیف .حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث ضعیفی است .(کتاب الابهاج فی شرح الابهاج قسم الفقفه الشافعی ج2 ص232)
21 . محمد جمیل زینو از علمای بزرگ وهابی و استاد مدرسه علوم الحدیث مکه مکرمه می گوید :( أصحابی کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم ) قال عنه المحدثون: إنه موضوع .حدیث «اصحابی کالنجوم...» را محدّثان گفته اند : روایتی جعلی است .(مؤلفات الشیخ محمد بن جمیل زینو، ج5 ص36)
همچنین در مجموعه ای از فتاوا ی علمای الازهر حدیث فوق را ردّ نموده است که بعضی از آنها به شرح ذیل است:1 . قول النبى صلى الله علیه وسلم "أصحابى کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم " وهو أیضا ضعیف وقیل موضوع،رواه الدارمى وغیره،وأسانیده ضعیفة .حدیث «اصحابی کالنجوم...»ضعیف است و گفته شده که آن جعلی است و دارمی و غیر او آن را روایت نموده اند و سلسله سند آن ضعیف است .(فتاوى الأزهر ج8 ص209 المصدر : موقع وزارة الأوقاف المصریة)
2 . السؤال : هل من الحدیث ما یقال : أصحابى کالنجوم بأیهم اقتدیتم اهتدیتم ؟
الجواب : هذا حدیث ضعیف وقیل موضوع .
جواب : حدیث «اصحابی کالنجوم...»حدیث ضعیفی است.وگفته شده است :جعلی است.(فتاوى الأزهر – ج8 ص209 المصدر : موقع وزارة الأوقاف المصریة)
محمَّد بن إبراهیم بن عَبداللطِیف آل الشیخ مفتی مکة مکرمه ورئیس قضات وشؤون اسلامی می نویسد:أصحابی کالنجوم المعروف عند أَهل الحدیث حقاً أَنه لا یثبت سنده ولا یصلح للاحتجاج فلا تقوم به حجة.درحدیث «اصحابی کالنجوم...»آنچه که به حق معروف در نزد اهل حدیث است این که این حدیث سند آن قابل اثبات نیست وصلاحیت برای احتجاج را نداشته و هیچ حجتی بر آن قائم نشده است.(فتاوى و رسائل الشیخ محمد بن إبراهیم آل الشیخ ج2 ص7 )
حال ما هستيم و يك حديث جعلي كه پايه مذهب را تشكيل ميدهد .عاقلان نتيجه گيري كنند
بيشتر بدانيم : 1      3     5   6   7 
حسین احمدی
دیدگاه کاربران

در حال حاضر دیدگاهی برای این مطلب ارسال نشده است. اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت می کند.

ارسال دیدگاه

لطفا پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید: فارسی بنویسید و از کیبورد فارسی استفاده کنید. بهتر است از فضای خالی (Space) بیش‌از‌حدِ معمول، شکلک یا ایموجی استفاده نکنید و از کشیدن حروف یا کلمات با صفحه‌کلید بپرهیزید. نظراتی که شامل فحش، ناسزا و توهین به افراد، گروه، دین و مذاهب باشد حذف می شوند.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *