پرتال جامع سنت | قتل عبدالرحمان بن خالد+سند

پرتال جامع سنت

شرحی بر تاریخ تحلیل نشده اسلام

قتل عبدالرحمان بن خالد+سند

معاویه ، قاتل عبدالرحمان بن خالد بن الولید !
ذكر الخبر عن سبب هلاكه:
وَكَانَ السبب فِي ذَلِكَ مَا حَدَّثَنِي عمر، قال: حدثنى على، عن مسلمه ابن محارب، أن عبد الرَّحْمَن بن خَالِد بن الْوَلِيد كَانَ قَدْ عظم شأنه بِالشَّامِ، ومال إِلَيْهِ أهلها، لما كَانَ عندهم من آثار أَبِيهِ خَالِد بن الْوَلِيد، ولغنائه عن الْمُسْلِمِينَ فِي أرض الروم وبأسه، حَتَّى خافه مُعَاوِيَة، وخشي عَلَى نفسه مِنْهُ، لميل الناس إِلَيْهِ، فأمر ابن أثال أن يحتال فِي قتله، وضمن لَهُ إن هُوَ فعل ذَلِكَ أن يضع عنه خراجه مَا عاش، وأن يوليه جباية خراج حمص، فلما قدم عبد الرَّحْمَن بن خَالِد حمص منصرفا من بلاد الروم دس إِلَيْهِ ابن أثال شربة مسمومة مع بعض مماليكه، فشربها فمات بحمص، فوفى لَهُ مُعَاوِيَة بِمَا ضمن لَهُ، وولاه خراج حمص، ووضع عنه خراجه.
(تاريخ الطبري ، ج 5 ص 227 المؤلف: محمد بن جرير بن يزيد بن كثير بن غالب الآملي، أبو جعفر الطبري (المتوفى: 310هـ)، (صلة تاريخ الطبري لعريب بن سعد القرطبي، المتوفى: 369هـ)، الناشر: دار التراث - بيروت، الطبعة: الثانية - 1387 هـ، عدد الأجزاء: 11/الكامل في التاريخ ، ج 3 ص 309 ، اسم المؤلف:  أبو الحسن علي بن أبي الكرم محمد بن محمد بن عبد الكريم الشيباني الوفاة: 630هـ ، دار النشر : دار الكتب العلمية - بيروت - 1415هـ ، الطبعة : ط2 ، تحقيق : عبد الله القاضي)
علت این امر آنچنان که عمر به نقل از علی از مسلمه بن محارب برایم گفت : عبدالرحمان بن خالد به سبب کارهای پدرش خالد بن ولید و جنگها و دلاوری هایی که او در سرزمین روم کرده بود ، در شام اعتباری کسب کرده بود و مردم آنجا به وی تمایل پیدا کرده بودند به قدری که معاویه از این امر بیمناک شد و از او بر خود ترسید زیرا که مردم به متمایل بودند . پس معاویه به ابن اثال دستور داد که برای کشتن عبدالرحمن ، حیله ای بکند و متعهد شد که اگر چنین کند ، تا زمانی که ابن اثال زنده است از او خراج نگیرد و خراجگیری حمص را نیز به او بسپارد. وقتی عبدالرحمن بن خالد از سرزمین روم به حمص برگشت ، ابن اثال بوسیله یکی از غلامانش به او شربتی زهر آگین داد که بنوشد . عبدالرحمان نیز از آن نوشید و (به سبب آن ) درحمص بمرد . معاویه نیز تعهدی که به ابن اثال داشت را انجام داده و او را خراجگیر حمص کرد و خراج خودش را نیز بر او ببخشید.
 ابن عبدالبر و صفدی این جریان را اینگونه بیان می کنند :
لما أراد معاوية البيعة ليزيد خطب أهل الشام وقال لهم يأهل الشام إنه قد كبرت سنى وقرب أجلى وقد أردت أن أعقد لرجل يكون نظاما لكم وإنما أنا رجل منكم فأروا رأيكم فأصفقوا واجتمعوا وقالوا رضينا عبد الرحمن بن خالد فشق ذلك على معاوية وأسرها فى نفسه ثم إن عبد الرحمن مرض فأمر معاوية طبيبا عنده يهوديا وكان عنده مكينا أن يأتيه فيسقيه سقية يقتله بها فأتاه فسقاه فانحرق بطنه فمات
(الاستيعاب في معرفة الأصحاب ، ج 2 ص 829 – 830 رقم 1402 ، اسم المؤلف:  يوسف بن عبد الله بن محمد بن عبد البر الوفاة: 463 ، دار النشر : دار الجيل - بيروت - 1412 ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : علي محمد البجاوي/الوافي بالوفيات ، ج 18 ص 86 ، اسم المؤلف:  صلاح الدين خليل بن أيبك الصفدي الوفاة: 764 ، دار النشر : دار إحياء التراث - بيروت - 1420هـ- 2000م ، تحقيق : أحمد الأرناؤوط وتركي مصطفى)

وقتی معاویه میخواست برای یزید بیعت بگیرد ، برای مردم شام خطبه کرد و گفت : ای مردم شام ! سن من زیاد شده و مرگ من نزدیک است .(لذا) تصمیم دارم شخصی را تعیین کنم تا مایه انتظام شما باشد. و من یک نفر از شماها هستم . پس نظر و تصمیمی اتخاذ کنید .مردم تبادل نظر کرده و همگی هم داستان شده و گفتند : با عبدالرحمن بن خالد بن ولید موافقیم . این نظر مردم بر معاویه بسیار گران آمد ولی آن را مخفی کرده و به روی خودش نیاورد . بعد از مدتی عبدالرحمان بن خالد بیمار شد . معاویه پزشکی یهودی را که در دربارش بود را دستور داد تا به عبدالرحمن شربتی بنوشاند و او را به قتل برساند . (آن طبیب یهودی) نیز به نزد عبدالرحمن رفته و شربتی به او نوشانید که درون عبدالرحمن را شکافت و او را کشت.
بدعت های معاویه
  ابوالفداء و ابن الوردی ( لفظ از ابوالفداء) در تاریخشان میگوید :
وفيها أعني سنة خمسٍ وأربعين، توفي عبد الرحمن بن خالد بن الوليد، وكان أهل الشام قد مالوا إليه جداً، فدس إليه معاوية سماً مع نصراني يقال له أثال، فاغتاله به.
(المختصر فی اخبار البشر ، ج 1 ص 230 ، اسم المؤلف: عماد الدین اسماعیل ابوالفداء الوفاة: 732 هـ ، دار النشر : دارالمعارف ، الطبعه : الاولی ، تحقیق : محمد زینهم محمد عزب – یحیی سید حسین – محمد فخری الوصیف/تاريخ ابن الوردي ، ج 1 ص 160 ، اسم المؤلف:  زين الدين عمر بن مظفر الشهير بابن الوردي الوفاة: 749هـ ، دار النشر : دار الكتب العلمية - لبنان / بيروت - 1417هـ - 1996م ، الطبعة : الأولى)
در این سال یعنی سال 45 ، عبدالرحمن بن خالد بن ولید از دنیا رفت . مردم شام بسیار به او متمایل شده بودند پس معاویه علیه او دسیسه کرده و بوسیله یک نصرانی به نام اثال ، او را مسموم کرده و به قتل رساند.
  ابوالفرج اصفهانی اموی نیز بعد از نقل این جریان بیان می کند که پسر برادر عبدالرحمن بن خالد ، آن پزشک قاتل را کشته و به نزد معاویه میرود و :
فقال لا جزاك الله من زائر خيرا قتلت طبيبي قال قتلت المأمور وبقي الآمر
(الأغاني ، ج 16 ص 210 ، اسم المؤلف:  أبو الفرج الأصبهاني الوفاة: 356هـ ، دار النشر : دار الفكر للطباعة والنشر  - لبنان ، تحقيق : علي مهنا وسمير جابر)
(معاویه) گفت : خداوند به تو خیر نده. چرا پزشک مرا کشتی ؟(خالد بن مهاجر) گفت : مامور را کشتم و (حالا ) آمر مانده است !
این جریان آنقدر در تاریخ مشهور است که در مورد آن بیان شده است :
وقصته هذه مشهورة عند أهل السير والعلم بالآثار
(الاستيعاب في معرفة الأصحاب ، ج 2 ص 830 رقم 1402 ، اسم المؤلف:  يوسف بن عبد الله بن محمد بن عبد البر الوفاة: 463 ، دار النشر : دار الجيل - بيروت - 1412 ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : علي محمد البجاوي/الوافي بالوفيات ، ج 18 ص 86 ، اسم المؤلف:  صلاح الدين خليل بن أيبك الصفدي الوفاة: 764 ، دار النشر : دار إحياء التراث - بيروت - 1420هـ- 2000م ، تحقيق : أحمد الأرناؤوط وتركي مصطفى)

این داستان در نزد شرح حال نویسان و علمای تاریخ و روایت ، مشهور است .
واقعه مفصل تر را می توانید در منابع ذیل مطالعه نمایید :
المنمق في أخبار قريش ، ص 360 (مقتل عبد الرحمن بن خالد بن الوليد وعلته) ، اسم المؤلف:  محمد بن حبيب البغدادي الوفاة: 245هـ ، دار النشر : عالم الكتب  - بيروت / لبنان - 1405هـ -1985م ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : خورشيد أحمد فارق/الأغاني ، ج 16 ص 209 - 210 ، اسم المؤلف:  أبو الفرج الأصبهاني الوفاة: 356هـ ، دار النشر : دار الفكر للطباعة والنشر  - لبنان ، تحقيق : علي مهنا وسمير جابر
پس معلوم شد که معاویه ، تنها به علت از بین بردن رقیب حکومتی اش و اینکه حتما فرزند میمون بازش به خلافت برسد ، یکی از کسانی که پیامبر را درک کرده و اتفاقا در جنگها نیز همراه خود معاویه بوده را به قتل رساند !
آیا این قتل را می توان با حربه زنگزده « اجتهاد » توجیه کرد ؟ آیا اغراض شخصی و امیال نفسانی میتواند معیار و محک اجتهاد باشد ؟
آیا با اثبات این قتل هنوز هم تئوری موهوم عدالت صحابه پا برجاست ؟

1- رعایت ادب اسلامی و رسم الخط فارسی ضروری است
2-برای استفاده از مزایای خاص سایت پیشنهاد میشود وارد شوید و نظر خود را ارسال نمایید